Dzieci te w przyszłości nie potrafią nie­kiedy nawiązywać satysfakcjonujących związków z innymi ludź­mi, mogą mieć trudności z wyrażaniem własnych uczuć, a cza­sem nawet z ich określeniem.

Potrzeba emocjonalnego kontaktu towarzyszy człowiekowi sta­le, poszerzając w trakcie rozwoju swój zasięg: od osoby matki, poprzez inne osoby nabierające znaczenia w życiu dziecka, grupę rówieśniczą stanowiącą w wieku dojrzewania ważną płaszczyznę odniesienia, do intymnych kontaktów z partnerami, przeżywania uczuć miłości, przyjaźni.

Już teraz możemy dokonać częściowego podsumowania na­szych rozważań. Kierunkiem rozwoju potrzeb jest dążenie do indywidualnej harmonii, dotarcie do etapu wyodrębnienia po­trzeb najistotniejszych, sformułowania nadrzędnego systemu war­tości duchowych (również abstrakcyjnych), który w dojrzałym życiu decydować będzie o sposobie osiągania celów, o rodzaju działań doń wiodących.